Chia sẻ về vấn đề này, ThS.BS. Bùi Thị Viễn Phương – Phó Trưởng khoa Phụ sản, Bệnh viện Việt – Hàn Đà Nẵng cho rằng, mất cân bằng giới tính khi sinh không đơn thuần là câu chuyện về những con số mà còn liên quan trực tiếp đến bình đẳng giới, sức khỏe sinh sản và chất lượng dân số trong tương lai.
Theo các số liệu được dẫn trong tài liệu Cục Dân số trực thuộc Bộ Y tế, tỷ số giới tính khi sinh của Việt Nam từng ở mức 111,5 bé trai/100 bé gái, cao hơn đáng kể so với mức cân bằng tự nhiên. Thực trạng này cho thấy những định kiến về giới vẫn còn ảnh hưởng đến quyết định sinh con của một bộ phận gia đình.
Khi áp lực “phải có con trai” vẫn còn
Theo ThS.BS. Bùi Thị Viễn Phương, một trong những nguyên nhân đáng quan tâm là tư tưởng “trọng nam, khinh nữ”, quan niệm phải có con trai để nối dõi, thờ cúng tổ tiên hay làm trụ cột gia đình.
Cùng với đó, sự phát triển của các kỹ thuật siêu âm, chẩn đoán trước sinh mang lại nhiều giá trị trong theo dõi thai kỳ, phát hiện bất thường và chăm sóc sức khỏe bà mẹ, thai nhi. Tuy nhiên, nếu các tiến bộ y học bị lạm dụng nhằm mục đích lựa chọn giới tính thai nhi sẽ tạo ra những hệ quả tiêu cực.
Đáng lưu ý, chính người phụ nữ có thể trở thành người chịu nhiều áp lực khi phải tiếp tục mang thai để có con theo giới tính mong muốn, hoặc thậm chí bị ép buộc đình chỉ thai kỳ vì giới tính của thai nhi.
Theo bác sĩ Phương, việc đình chỉ thai kỳ nhiều lần có thể ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần của người phụ nữ, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng, ảnh hưởng sức khỏe sinh sản và các tai biến sản khoa.
Con trai hay con gái đều là niềm hạnh phúc
Mất cân bằng giới tính khi sinh nếu kéo dài còn có thể tác động đến cơ cấu dân số, hôn nhân và gia đình trong tương lai, đồng thời kéo theo nhiều vấn đề xã hội liên quan đến phụ nữ và trẻ em gái.
Pháp luật hiện hành nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức. Vì vậy, bên cạnh việc thực hiện nghiêm các quy định, thay đổi nhận thức và xóa bỏ định kiến giới ngay từ mỗi gia đình được xem là giải pháp quan trọng để từng bước đưa tỷ số giới tính khi sinh trở về mức cân bằng tự nhiên.
Từ góc độ của một bác sĩ sản khoa, ThS.BS. Bùi Thị Viễn Phương – Phó Trưởng khoa Phụ sản, Bệnh viện Việt – Hàn Đà Nẵng nhấn mạnh, điều mong đợi nhất trong mỗi thai kỳ không nên là em bé mang giới tính nào, mà là người mẹ được chăm sóc an toàn, thai nhi phát triển khỏe mạnh và mỗi em bé khi chào đời đều được gia đình đón nhận bằng tình yêu thương.
“Bình đẳng giới ngay từ trong bụng mẹ – Yêu thương không phân biệt định kiến” cũng là thông điệp gửi đến mỗi gia đình: hãy trân trọng sự sống, không phân biệt con trai hay con gái, để mọi trẻ em đều có cơ hội được chào đời, chăm sóc và phát triển bình đẳng.
Tài liệu tham khảo:
1. Cục Dân số – Bộ Y tế: Luật Dân số siết chặt quy định cấm lựa chọn giới tính thai nhi. Nguồn: Cục Dân số – Bộ Y tế
2. Cục Dân số – Bộ Y tế: Bộ Y tế ban hành hướng dẫn truyền thông, vận động, giáo dục về dân số – trong đó có nội dung giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, hệ lụy và quy định về lựa chọn giới tính thai nhi. Nguồn: Cục Dân số – Bộ Y tế
3. Cổng thông tin điện tử Bộ Y tế: Chính sách giúp giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh và đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên. Nguồn: Cổng thông tin điện tử Bộ Y tế
4. Cục Dân số – Bộ Y tế: Tập huấn, cập nhật thông tin cho phóng viên báo chí, cán bộ truyền thông trong cách thức viết tin bài về lựa chọn giới tính thai nhi trên cơ sở định kiến giới. Nguồn: Cục Dân số – Bộ Y tế
5. Luật Bình đẳng giới: Văn bản hợp nhất số 45/VBHN-VPQH ngày 17/3/2026; quy định nguyên tắc bình đẳng giới và các hành vi vi phạm pháp luật về bình đẳng giới trong lĩnh vực y tế.