Thiếu máu cơ tim: Căn bệnh âm thầm có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim

Tim là cơ quan hoạt động liên tục để bơm máu đi nuôi toàn bộ cơ thể. Để thực hiện được chức năng này, chính cơ tim cũng cần được cung cấp máu thông qua hệ thống động mạch vành. Khi động mạch vành bị hẹp hoặc tắc nghẽn, lượng máu đến tim giảm xuống, gây nên tình trạng thiếu máu cơ tim.

Mạch vành bình thường và mạch vành bị xơ vữa gây thiếu máu cơ tim.

Thiếu máu cơ tim là gì?

Thiếu máu cơ tim là tình trạng cơ tim không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất do lưu lượng máu qua động mạch vành bị giảm. Nguyên nhân thường gặp nhất là sự hình thành các mảng xơ vữa trong lòng động mạch vành khiến lòng mạch bị hẹp dần theo thời gian.

Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên khi mức độ hẹp tăng lên, đặc biệt trong lúc gắng sức hoặc căng thẳng, cơ tim sẽ không nhận đủ máu và bắt đầu xuất hiện các biểu hiện lâm sàng.

Dấu hiệu nhận biết thiếu máu cơ tim

Triệu chứng điển hình nhất là đau thắt ngực. Người bệnh thường cảm thấy tức nặng, bóp nghẹt hoặc đè ép vùng ngực, đặc biệt là phía bên trái ngực.

Ngoài đau ngực, người bệnh có thể gặp các triệu chứng khác:

• Khó thở khi vận động hoặc tập luyện.
• Nhịp tim nhanh, hồi hộp.
• Mệt mỏi kéo dài.
• Buồn nôn hoặc nôn.
• Đau lan lên cổ hoặc hàm.
• Đau vai hoặc cánh tay trái.
• Vã mồ hôi nhiều.

Đau ngực là triệu chứng thường gặp gợi ý tình trạng thiếu máu cơ tim.

Nguyên nhân gây thiếu máu cơ tim

• Xơ vữa động mạch vành gây hẹp lòng mạch.
• Cục máu đông gây tắc nghẽn động mạch vành.
• Co thắt động mạch vành làm giảm dòng máu nuôi tim.

Trong thực tế, xơ vữa động mạch vành chiếm phần lớn các trường hợp thiếu máu cơ tim. Quá trình này diễn ra âm thầm trong nhiều năm trước khi xuất hiện triệu chứng.

Những ai có nguy cơ mắc bệnh?

• Hút thuốc lá hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc.
• Tăng huyết áp kéo dài.
• Đái tháo đường.
• Rối loạn mỡ máu.
• Thừa cân, béo phì.
• Ít vận động thể lực.
• Chế độ ăn không lành mạnh.
• Căng thẳng tâm lý kéo dài.

Kiểm soát các yếu tố nguy cơ giúp giảm khả năng mắc bệnh tim mạch.

Các biến chứng nguy hiểm

• Nhồi máu cơ tim.
• Suy tim.
• Rối loạn nhịp tim.
• Đau thắt ngực mạn tính.
• Giảm khả năng lao động và vận động thể lực.

Chẩn đoán thiếu máu cơ tim

• Xét nghiệm máu.
• Điện tâm đồ.
• Điện tâm đồ gắng sức.
• Siêu âm Doppler tim.
• Chụp cắt lớp vi tính mạch vành.
• Định lượng dấu ấn sinh học như Troponin.
• Chụp động mạch vành.

Trong đó, chụp động mạch vành là phương pháp có giá trị cao giúp xác định chính xác vị trí và mức độ hẹp của mạch vành.

Điều trị thiếu máu cơ tim

Mục tiêu điều trị là cải thiện lượng máu đến cơ tim, giảm triệu chứng, ngăn ngừa biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Thay đổi lối sống

• Ngừng hút thuốc lá.
• Ăn nhiều rau xanh và trái cây.
• Tập thể dục thường xuyên.
• Giữ cân nặng hợp lý.
• Hạn chế căng thẳng và mất ngủ kéo dài.

Điều trị nội khoa

• Thuốc chống ngưng tập tiểu cầu.
• Thuốc hạ mỡ máu nhóm statin hoặc các nhóm khác.
• Thuốc chẹn kênh canxi.
• Thuốc ức chế men chuyển ACE.
• Thuốc nitrat.
• Thuốc chẹn beta giao cảm.

Chế độ ăn lành mạnh đóng vai trò quan trọng trong điều trị và phòng ngừa bệnh tim mạch.

Can thiệp động mạch vành qua da

Can thiệp động mạch vành qua da là phương pháp điều trị được áp dụng rộng rãi hiện nay đối với bệnh thiếu máu cơ tim do hẹp động mạch vành.

Bác sĩ sẽ đưa các dụng cụ chuyên biệt vào động mạch vành thông qua một vết chọc nhỏ ở động mạch quay vùng cổ tay hoặc động mạch đùi. Sau đó vị trí hẹp sẽ được nong rộng bằng bóng và đặt stent nhằm duy trì lưu lượng máu nuôi tim.

Phương pháp này có nhiều ưu điểm như ít xâm lấn, ít đau, không cần phẫu thuật mở ngực, thời gian hồi phục nhanh và người bệnh có thể xuất viện chỉ sau vài ngày.

Sau can thiệp, người bệnh vẫn cần tiếp tục điều trị nội khoa lâu dài để phòng ngừa tái hẹp và các biến chứng tim mạch khác.

Kỹ thuật can thiệp động mạch vành hiện đã được thực hiện thường quy tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam.

Can thiệp động mạch vành qua da giúp tái lập dòng máu nuôi tim hiệu quả.

Phẫu thuật cầu nối chủ - vành

Đối với những trường hợp tổn thương mạch vành phức tạp hoặc không phù hợp với can thiệp đặt stent, phẫu thuật cầu nối chủ - vành có thể được chỉ định.

Phương pháp này sử dụng một đoạn mạch máu từ vị trí khác trong cơ thể để tạo cầu nối, giúp máu đi vòng qua đoạn động mạch vành bị hẹp hoặc tắc nghẽn.

Phẫu thuật cầu nối chủ vành là phương pháp ngoại khoa được lựa chọn khi không thể thực hiện can thiệp.

Phòng ngừa thiếu máu cơ tim

• Không hút thuốc lá và tránh khói thuốc.
• Duy trì cân nặng hợp lý.
• Tập thể dục đều đặn, phù hợp với sức khỏe.
• Ăn nhiều rau xanh và hoa quả.
• Hạn chế mỡ động vật, phủ tạng động vật.
• Giảm lượng muối trong khẩu phần ăn.
• Kiểm soát huyết áp, đường máu và mỡ máu.
• Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các bệnh lý tim mạch.