Nhồi máu cơ tim: cấp cứu tim mạch nguy hiểm cần nhận biết sớm

Đây là tình trạng cấp cứu nội khoa có tỷ lệ tử vong cao nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Không chỉ đe dọa tính mạng trong giai đoạn cấp, nhồi máu cơ tim còn có thể để lại nhiều hậu quả nặng nề như rối loạn nhịp tim, rung thất, thuyên tắc mạch máu, suy tim, viêm màng ngoài tim hoặc đột tử.

Huyết khối trong lòng mạch vành gây tắc mạch và nhồi máu cơ tim.

Vì sao xảy ra nhồi máu cơ tim?

Nguyên nhân thường gặp nhất của nhồi máu cơ tim cấp là tình trạng mảng xơ vữa trong lòng động mạch vành bị nứt vỡ. Khi đó, các tiểu cầu và thành phần đông máu tập trung lại, hình thành cục huyết khối gây bít tắc lòng mạch.

Khi động mạch vành bị tắc hoàn toàn, dòng máu giàu oxy không thể đến nuôi cơ tim. Chỉ sau một thời gian ngắn, các tế bào cơ tim bắt đầu tổn thương, hoại tử và gây nên bệnh cảnh nhồi máu cơ tim cấp trên lâm sàng.

Ngoài nguyên nhân do huyết khối, nhồi máu cơ tim cũng có thể xảy ra trong một số trường hợp ít gặp hơn như co thắt động mạch vành kéo dài, bóc tách động mạch chủ hoặc dị dạng động mạch vành bẩm sinh.

Dấu hiệu nhận biết nhồi máu cơ tim

Triệu chứng điển hình nhất của nhồi máu cơ tim là đau thắt ngực. Người bệnh thường cảm thấy đau, nặng hoặc đè ép vùng giữa ngực sau xương ức, cảm giác như có vật nặng chèn lên lồng ngực.

Cơn đau thường kéo dài, có thể lan lên cổ, hàm dưới, vai trái hoặc dọc xuống cánh tay trái. Nhiều trường hợp kèm theo vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, chóng mặt, khó thở hoặc cảm giác lo lắng bất thường.

Đau thắt ngực là triệu chứng thường gặp nhất của nhồi máu cơ tim.

Những ai có nguy cơ mắc bệnh?

Nhồi máu cơ tim có khả năng xuất hiện cao hơn ở những người có nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch. Trong đó, tuổi cao, giới nam, tiền sử gia đình có người mắc bệnh tim mạch hoặc bệnh động mạch vành là những yếu tố quan trọng.

• Nam giới, đặc biệt trên 55 tuổi.
• Tiền sử gia đình có người mắc nhồi máu cơ tim hoặc bệnh mạch vành.
• Hút thuốc lá nhiều và kéo dài trong nhiều năm.
• Ít vận động thể lực.
• Chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa, không hợp lý.
• Thừa cân, béo phì.
• Tăng cholesterol máu.
• Mắc đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc bệnh lý tăng đông máu.
• Lối sống căng thẳng, stress kéo dài, trầm cảm hoặc cô lập xã hội.

Chẩn đoán nhồi máu cơ tim như thế nào?

Khi nghi ngờ nhồi máu cơ tim, bác sĩ sẽ dựa vào triệu chứng lâm sàng, đặc biệt là tính chất cơn đau ngực, kết hợp với các phương pháp cận lâm sàng để đưa ra chẩn đoán.

Điện tâm đồ là xét nghiệm quan trọng giúp phát hiện nhanh các dấu hiệu tổn thương cơ tim. Bên cạnh đó, định lượng men tim như Troponin I, Troponin T và CK-MB giúp xác định mức độ tổn thương và hoại tử cơ tim.

Chụp động mạch vành là phương pháp có giá trị cao trong chẩn đoán, giúp xác định chính xác vị trí và mức độ tắc nghẽn động mạch vành, từ đó quyết định phương pháp điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân.

Hình ảnh chụp động mạch vành giúp chẩn đoán chính xác vị trí tắc nghẽn.

Điều trị nhồi máu cơ tim

Nguyên tắc quan trọng nhất trong điều trị nhồi máu cơ tim là tái thông động mạch vành càng sớm càng tốt, nhằm cứu phần cơ tim đang bị thiếu máu và hạn chế tối đa biến chứng.

Hiện nay, nong và đặt stent động mạch vành qua da là phương pháp được ứng dụng rộng rãi trong điều trị nhồi máu cơ tim cấp. Bác sĩ sẽ đưa một ống thông nhỏ qua động mạch quay ở cổ tay hoặc động mạch đùi để tiếp cận vị trí tắc nghẽn, sau đó nong rộng lòng mạch và đặt stent để tái lập dòng máu nuôi tim.

Đây là phương pháp điều trị có hiệu quả cao, ít xâm lấn, không cần phẫu thuật mở ngực, ít đau và thời gian hồi phục nhanh. Sau can thiệp, người bệnh vẫn cần tiếp tục điều trị nội khoa lâu dài nhằm phòng ngừa tái phát.

Kỹ thuật can thiệp động mạch vành hiện đã được thực hiện thường quy tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam.

Can thiệp động mạch vành là phương pháp điều trị hiệu quả trong nhồi máu cơ tim cấp.

Chủ động phòng ngừa nhồi máu cơ tim

Phần lớn các trường hợp nhồi máu cơ tim có thể được phòng ngừa bằng việc kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ và xây dựng lối sống lành mạnh.

• Không hút thuốc lá.
• Ăn nhiều rau xanh và hoa quả.
• Hạn chế thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa.
• Thường xuyên tập thể dục phù hợp với sức khỏe.
• Xây dựng lối sống vui vẻ, cân bằng, tránh căng thẳng tâm lý kéo dài.
• Duy trì cân nặng hợp lý, tránh thừa cân béo phì.
• Kiểm soát tốt huyết áp, đường máu và mỡ máu.
• Đến ngay cơ sở y tế khi xuất hiện đau ngực hoặc các triệu chứng bất thường.

Các thực phẩm có lợi cho tim mạch.