Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD): Khi mỗi hơi thở trở thành một nỗ lực

Nhiều người bệnh ban đầu chỉ ho vài tiếng vào buổi sáng hoặc cảm thấy hụt hơi khi leo cầu thang. Theo thời gian, tình trạng khó thở tăng dần khiến những hoạt động đơn giản như đi bộ, mặc quần áo hoặc tắm rửa cũng trở nên khó khăn.

COPD là bệnh lý làm hẹp đường thở và phá hủy nhu mô phổi theo thời gian.

COPD là gì?

COPD là viết tắt của Chronic Obstructive Pulmonary Disease, hay bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

Đây là tình trạng viêm mạn tính đường hô hấp làm hẹp các phế quản nhỏ và phá hủy các phế nang trong phổi, khiến luồng không khí lưu thông khó khăn hơn.

Điểm đặc trưng của bệnh là tình trạng tắc nghẽn đường thở kéo dài và không hồi phục hoàn toàn.

Tổn thương phế nang khiến khả năng trao đổi oxy của phổi giảm dần.

Nguyên nhân gây COPD

Nguyên nhân quan trọng nhất là hút thuốc lá. Khoảng 80–90% trường hợp COPD có liên quan trực tiếp đến thuốc lá.

• Hút thuốc lá chủ động.
• Hít phải khói thuốc lá thụ động.
• Tiếp xúc khói bếp, than củi trong thời gian dài.
• Ô nhiễm môi trường.
• Tiếp xúc bụi nghề nghiệp.
• Khí độc công nghiệp.
• Yếu tố di truyền.

Ai dễ mắc COPD?

• Người hút thuốc lá lâu năm.
• Nam giới trên 40 tuổi.
• Người thường xuyên tiếp xúc bụi nghề nghiệp.
• Người làm việc trong môi trường ô nhiễm.
• Người có tiền sử viêm phế quản mạn.
• Người có tiền sử gia đình mắc COPD.

Triệu chứng thường gặp

Các triệu chứng của COPD thường xuất hiện từ từ và tiến triển chậm qua nhiều năm.

• Ho kéo dài.
• Khạc đờm thường xuyên.
• Khó thở khi gắng sức.
• Khò khè.
• Tức ngực.
• Mệt mỏi kéo dài.

Khó thở tăng dần là triệu chứng điển hình nhất của COPD.

Đợt cấp COPD là gì?

Đợt cấp COPD là tình trạng các triệu chứng hô hấp đột ngột trở nên nặng hơn bình thường.

• Khó thở tăng nhiều.
• Đờm nhiều hơn.
• Đờm chuyển màu vàng hoặc xanh.
• Sốt.
• Khò khè nặng hơn.

Đợt cấp là nguyên nhân hàng đầu khiến bệnh nhân phải nhập viện và làm bệnh tiến triển nhanh hơn.

Biến chứng nguy hiểm

• Suy hô hấp.
• Tăng áp động mạch phổi.
• Suy tim phải.
• Nhiễm trùng phổi tái phát.
• Giảm oxy máu kéo dài.
• Tràn khí màng phổi.

COPD nặng có thể dẫn đến suy hô hấp và suy tim phải.

Chẩn đoán COPD

Đo chức năng hô hấp bằng hô hấp ký là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán COPD.

• Khám chuyên khoa hô hấp.
• Đo hô hấp ký.
• X-quang phổi.
• CT ngực.
• Đo độ bão hòa oxy.
• Khí máu động mạch.

Điều trị COPD

COPD không thể chữa khỏi hoàn toàn nhưng có thể kiểm soát tốt.

• Ngưng hút thuốc lá.
• Thuốc giãn phế quản dạng hít.
• Thuốc kháng viêm dạng hít.
• Phục hồi chức năng hô hấp.
• Tiêm phòng cúm và phế cầu.
• Thở oxy khi cần thiết.

Thuốc hít đóng vai trò quan trọng trong điều trị COPD hiện nay.

5 nguyên tắc sống khỏe với COPD

• Bỏ thuốc lá hoàn toàn.
• Dùng thuốc đúng hướng dẫn.
• Tập phục hồi chức năng hô hấp.
• Tiêm chủng đầy đủ.
• Tái khám định kỳ.

Phòng ngừa COPD

• Không hút thuốc lá.
• Tránh khói thuốc lá.
• Đeo khẩu trang khi làm việc trong môi trường nhiều bụi.
• Tiêm phòng cúm hằng năm.
• Khám hô hấp khi có ho kéo dài.
• Duy trì vận động thể lực phù hợp.

Ngừng hút thuốc lá là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa COPD.