Bệnh động mạch ngoại biên: Khi đôi chân lên tiếng cầu cứu vì thiếu máu nuôi

Bệnh động mạch ngoại biên là một biểu hiện của xơ vữa động mạch toàn thân. Điều đó có nghĩa là nếu động mạch chân bị hẹp thì động mạch tim và động mạch não cũng có thể đang bị tổn thương.

Xơ vữa động mạch làm hẹp lòng mạch và giảm lượng máu nuôi chi dưới.

Bệnh động mạch ngoại biên là gì?

Bệnh động mạch ngoại biên (Peripheral Artery Disease - PAD) là tình trạng hẹp hoặc tắc các động mạch ngoài tim và não, thường gặp nhất ở động mạch chi dưới.

Khi lòng mạch bị hẹp do mảng xơ vữa, lượng máu đến nuôi cơ, da và các mô ở chân giảm đi. Ban đầu người bệnh chỉ thấy đau khi đi bộ, nhưng về sau có thể đau cả lúc nghỉ ngơi.

Động mạch bình thường và động mạch bị hẹp do mảng xơ vữa.

Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân phổ biến nhất là xơ vữa động mạch.

• Hút thuốc lá.
• Đái tháo đường.
• Tăng huyết áp.
• Rối loạn mỡ máu.
• Béo phì.
• Ít vận động.
• Tuổi cao.
• Tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch.

Dấu hiệu nhận biết sớm

Triệu chứng kinh điển nhất là đau cách hồi.

Người bệnh đi bộ được một quãng thì đau bắp chân, đau đùi hoặc đau mông. Khi dừng lại nghỉ vài phút, cơn đau giảm hoặc biến mất. Sau đó tiếp tục đi lại xuất hiện đau trở lại.

• Đau bắp chân khi đi bộ.
• Đau đùi hoặc đau mông khi vận động.
• Chân lạnh hơn bên đối diện.
• Tê bì bàn chân.
• Yếu chân.
• Rụng lông ở cẳng chân.
• Móng chân phát triển chậm.
• Da chân nhợt hoặc tím tái.

Đau cách hồi là triệu chứng điển hình nhất của bệnh động mạch ngoại biên.

Khi bệnh trở nên nặng hơn

Nếu động mạch tiếp tục hẹp hoặc tắc hoàn toàn, người bệnh có thể xuất hiện tình trạng thiếu máu chi trầm trọng.

• Đau chân ngay cả khi nghỉ ngơi.
• Đau tăng về đêm.
• Loét đầu ngón chân.
• Vết thương lâu lành.
• Hoại tử ngón chân.
• Nguy cơ cắt cụt chi.

Vì sao bệnh nguy hiểm?

PAD không chỉ ảnh hưởng đến đôi chân.

Sự hiện diện của bệnh động mạch ngoại biên cho thấy quá trình xơ vữa đang diễn ra trên toàn hệ mạch.

• Tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim.
• Tăng nguy cơ đột quỵ não.
• Tăng nguy cơ tử vong do tim mạch.
• Giảm khả năng vận động.
• Giảm chất lượng cuộc sống.

Chẩn đoán bệnh như thế nào?

• Khám mạch ngoại vi.
• Đo chỉ số ABI.
• Siêu âm Doppler động mạch.
• CT mạch máu.
• MRI mạch máu.
• Chụp mạch máu DSA.

Điều trị hiện nay

Mục tiêu điều trị là giảm triệu chứng, cải thiện khả năng đi lại, bảo tồn chi và giảm nguy cơ biến cố tim mạch.

• Bỏ thuốc lá.
• Điều trị đái tháo đường.
• Kiểm soát huyết áp.
• Điều trị rối loạn mỡ máu.
• Thuốc kháng kết tập tiểu cầu.
• Chương trình tập đi bộ có giám sát.

Đi bộ đúng cách giúp cải thiện đáng kể triệu chứng đau cách hồi.

Can thiệp nội mạch và phẫu thuật

Khi điều trị nội khoa không đủ hiệu quả hoặc người bệnh có thiếu máu chi nặng, bác sĩ có thể chỉ định tái thông mạch máu.

• Nong bóng động mạch.
• Đặt stent động mạch.
• Khoan phá mảng xơ vữa.
• Phẫu thuật bắc cầu động mạch.

Những tiến bộ trong can thiệp nội mạch hiện nay giúp nhiều bệnh nhân tránh được nguy cơ cắt cụt chi.

Phòng ngừa bệnh

• Không hút thuốc lá.
• Tập thể dục thường xuyên.
• Kiểm soát đường huyết.
• Kiểm soát huyết áp.
• Kiểm soát cholesterol.
• Duy trì cân nặng hợp lý.
• Khám sức khỏe định kỳ.

Lối sống lành mạnh giúp bảo vệ mạch máu từ tim, não đến đôi chân.